7. ikongo a vehavean niapia na y-ai do irala a ipilingalingay?什麼月份來蘭嶼觀光最好?
8. ikongo o i-yan no libangbang sio?什麼時候有飛魚啊?
9. ta i-ka-rahet na?不錯啊!(因而覺得不錯)
(五)ka- 動詞(「只是、而且」)
ka- 可加在衍生動詞最外層表示「只是、而且」,主事者多用屬格(例10–11)。
10. ta ikarahet na, ka-teymánnget na am, ka-teyáro no angin am.也不是不好,只是太熱、太多颱風。
11. ori i, na, sipisa am, mai ko do rayon, ka-piakan ko so apia no libangbang.真的嗎?那下次我要選在飛魚季時來,這樣我就可以吃到飛魚卵囉!
12. ikong o iyan no libangbang sio?是什麼時候(季節)有飛魚啊?
13. nipanci ko rana jimo nokakyab sio?我昨天已經告訴過你了,不是嗎?
14. nimai ka rana nokakoa sio?很久以前你來過了啊,不是嗎?
15. ka rana nikoman ang?你剛剛才吃過飯,不是嗎?
16. sia rana nimangay nokapnezak ang?他們早上就(已經)走了,不是嗎?
(七)連接詞 ta:「與預期相反/提出質疑」
ta 置句首,表與對方意見或預期相反、或帶著質疑(例17–19)。
17. ta ikong?為什麼呢?(為何是飛魚季最適合?)
18. ta ikarahet na, kateymannget na, kateyaro no angin am.也不是不好,只是太熱、太多颱風。
19. ta ikarahet na, tarek pa o apia na a teyapia yakan.不錯啊!尤其是飛魚卵超好吃的。
A:ikongo a vehavehan niapia na yai do irala a ipilingalingay?來蘭嶼觀光哪個月份最好? B:niapia na o rayon saon am.當然是飛魚季最適合。 A:ta ikong?為什麼呢? B:ji árékmeh a ji ánŋget, manao o kakawan.不冷不熱,氣候剛好。
自選景點改寫(示例:台東) A:ikongo a vehavehan niapia na yai do Taidong a ipilingalingay?去台東旅遊哪個月份最好? B:niapia na o …, ta …最佳是……,因為……(如:人少/不會太熱/有活動)。
(二)角色扮演:我是飛魚
兩位學生扮演飛魚,討論每年「何時、為何」來蘭嶼。可加入旁白或道具(藍布=海、銀紙=魚鱗光)。
魚1:mai ta do irala do rayon, niapia na o kakawan.我們在飛魚季到蘭嶼來,因為天氣最好。 魚2:ta ikarahet na o teyteyka, kateymánnget na, kateyáro no angin am.夏天不是不好,只是太熱、颱風多。 魚1:do amian, ji árékmeh, teymácimocimoyin pa a.冬天很冷,而且常下雨。
(三)食物文化:飛魚卵/飛魚乾
老師講解製作流程,學生觀察記錄並試吃;最後口說或書寫 3–5 句心得。
可用句型: A:ikongo o kapikakan no libangbang?(/ teyápia yakan)飛魚(/魚卵)怎麼料理? B:… mipakalames / mipatitir / mipapakezo …(例:醃、風乾、煙燻等步驟) A:ta ikarahet na, tarek pa o apia na a teyápia yakan.不錯,尤其是魚卵超好吃。
示範活動|rayon 飛魚季
(一)配對對話:最適合的季節與原因
二人一組,先依課文討論「蘭嶼最適合的觀光季」,再改寫一個其他景點做同題對話。
對話一 A:íkongo a vehan o niapia na a yangay do irala a milingalingay?什麼月份是去蘭嶼觀光最好的月份? B:niapia na saon no rayon a ka no kaliman am.當然是飛魚季期間(春季約二、三至五、六月)及 kaliman 月最好。
對話二 A:ikong o ikapia na no rayon a yangay do irala a milingalingay?為什麼飛魚季期間是去蘭嶼觀光最好的月份? B:nohon, ta manao o kakawan, ji árekmeh a, ji ánnget.因為氣候剛好,不冷不熱。
對話三 A:ikong o ikapia na no kaliman a yangay do irala a milingalingay?為什麼 kaliman 月是去蘭嶼觀光最好的月份? B:nohon, ta teymalinong o kakawan.因為風平浪靜(氣候非常穩定)。
對話四 A:íkongo a vehan o nimarahet na a yangay do irala a milingalingay?什麼月份不是去蘭嶼最好的月份? B:nimarahet na saon do amian a ka no teyteyka a yangay do irala a milingalingay am.當然是冬天和夏天的時候最不好玩。
對話五 A:ikong o ikarahet na no amian a yangay do irala a milingalingay?為什麼冬天最不適合? B:nohon, ta marekmeh am, macimocimóyin pa a.因為很冷,而且常常下雨。
對話六 A:ikong o ikarahet na no teyteyka a yangay do irala a milingalingay?為什麼夏天最不適合? B:teymábza o ilaod, am ji na arahan no sikoki.東北風太強,飛機過不來。
對話七 A:íkong o mangay citaen do irala?去蘭嶼看什麼呢? B:adan a vahay no tao a ka no tatala.達悟族(Tao)傳統家屋與拼板船。
對話八 A:íkong nio mangay citaen do irala?你們去蘭嶼看什麼呢? B:namen mangay manita so wawa do irala.我們去看海。
(二)角色扮演:我是飛魚
兩位學生扮演飛魚,討論每年「何時/為何」游到蘭嶼。
A:íkongo a vehavehan o niapia na a yangay do irala?什麼月份游去蘭嶼最好? B:niapia na saon do rayon am.當然是在飛魚季最好。 A:ta ikong?為什麼? B:nohon, ta mahánang o wawa (aris), abo o aris no wawa.因為浪很平,沒有什麼海流。 A:marahet no amian a yangay do irala?冬天時去蘭嶼不好嗎? B:nonan, ji árako o aris no wawa, marekmeh pa a.是啊!海流很強,而且很冷。
(三)食物文化示範:飛魚乾/飛魚卵
老師講解與示範製作流程,學生觀察紀錄並試吃。
製作飛魚乾、煮飛魚卵(示意)
oad na ka no mata na am, aksemen,鰾和眼睛是生吃的。 o apia na ka no alibangbang am, zanegen a kayakan rana nia.卵、腸與飛魚需煮熟才能吃。
晒過半天的飛魚乾
cinizan zezak(晒過半天的飛魚乾) o ya am, cinizan zezak, 這是晒過半天的飛魚乾, cipoen pa o panid na a ka no ipos na, 先折斷魚翅與尾巴, kapiokot rana sia, kapisikep sia, 然後將頭尾對摺,再把左右片合起來, kabedbed rana sia, kazaneg rana sia. 最後用繩子綁好,煮熟。
晒乾的飛魚(舊魚乾)
o adan a nikozay a alibangbang am, tedteden o panid na a ka no ipos na,
晒乾的飛魚(舊魚乾)要先剪去魚翅與尾巴, a kapashad sia do teyngato no kanen. kayakan rana nia.
然後擺在飯(地瓜、芋頭)上面一起蒸煮才能吃。