第2冊 第7課 mangay do koysang 看醫生

si apen Magaga (Pg) 生病了,去衛生所看病,在給醫生 koysang (Ko) 看病前,護士 (護) 招呼她先稍坐休息等候看診。

🔊
護: akes kong, ikongo mo ‘ingen?
阿婆好,你哪裡不舒服?
🔊
Pg: ya meyngen oo ko a ya omazidangdang.
我頭痛,發燒。
🔊
護: nimai ka rana do jia a nimanita so ‘ing‘ingnen?
你曾經來這裡看過病嗎?
🔊
Pg: nonan, ji ko na nimai, mo keypong.
有啊,我有來過,親愛的。
🔊
護: aney o 健保卡 mo aka no alima poo, omlisna ka pa jia an, citoai na am, ipanci ko imo an.
給我你的健保卡和 50 元,你先坐在這裡,待會兒我會叫你。
🔊
護: mo akes, cijia na, ta imo rana.
阿婆,過來,該你了。
🔊
Ko: ka makapira araw rana ya niomazidangdang?
你發燒幾天了?
🔊
Pg: nokakyab o keyngen no oo ko, kaotowta ko.
昨天才頭痛,而且嘔吐。
🔊
Ko: ikong pa mo ‘ingen?
你還有哪裡不舒服?
🔊
Pg: ko mapala, ya meyngen o tetehnan ko.
我咳嗽,喉嚨痛。
🔊
Ko: citoai na am, tozoken na imo no 護士, kapanta ko nimo so kosozi an. si mangay ka rana am, minom ka so cinoat a, kapamahamaha mo, ta o ri o ikakeykai mo a mapia an.
待會兒讓護士給你打針;我開藥給你,回去後多喝熱水,多休息,這樣你就會很快好起來。
🔊
Pg: nohon, ayoy.
好的,謝謝。

本課文法解析|mangay do koysang 看醫生

(一)ingen「痛/不舒服」的詞類變化

ingen 為名詞,可受屬格代名詞修飾。進行式時常將代名詞前置(mo ingen「你的不舒服」):

1. akes kong, ikongo mo ingen? 阿婆好!你哪裡不舒服?
2. ikong pa mo ingen? 還有哪裡不舒服?

靜態動詞 meyngen = ma-ingenmaimey 中化):

3. ya meyngen oo ko a ya omazidangdang. 我頭痛、發燒。
4. ko mapala, ya meyngen o tetehnan ko. 我咳嗽、喉嚨痛。

ingeingnen「疾病」:語根重疊+-en,非重音 e 脫落 → ingeingnen

5. nimai ka rana do jia a manita so ingeingnen? 你曾經來這裡看過病嗎?

keyngen「才剛頭痛過」:ka-ingenkaikey);ka- 動詞主事者用屬格:

6. nokakyab keyngen no oo ko, kaotowta ko. 昨天才頭痛,而且嘔吐。

(二)完成貌 ni-

ni- 表「從過去至今曾發生/持續」的完成義:

7. nonan, ji ko na ni-mai, mo keypong. 有啊,我曾經來過,親愛的!
8. ka makapira araw rana ya ni-omazidangdang? 你發燒幾天了?

(三)連續結構:ka-「然後…」

描述先後連續動作時,後發動作用 ka-

9. nokakyab keyngen no oo ko, ka-otowta ko. 昨天才頭痛,而且嘔吐。

例(10)中 ka-panta「然後給(藥)」、ka-pamahamaha「然後休息」。ka- 動詞主事者一律用屬格;panta 的受事者(人)以屬格自由式 nimo 標示,藥物補語降為斜格 so kosozi

10. citoai na am, tozoken na imo no 護士, ka-panta ko nimo so kosozi an. si mangay ka rana am, minom ka so cinoat a ka-pamahamaha mo, ta o ri o ikakeykai mo a mapia an.
待會兒讓護士給你打針;我開藥給你,回去後多喝熱水、多休息,這樣你就會很快好起來。

學習活動|mangay do koysang 看醫生

(一)角色扮演(第一幕):照課文演出

三人分飾「生病的阿婆/護士/醫生」,依課文台詞完成看診場景。

(二)角色扮演(第二幕):回家轉述醫囑

阿婆回家向女兒敘述今日看診流程與醫囑(打針、拿藥、喝熱水、休息等)。

(三)角色扮演(第三幕):護士的新手日記

護士下班向先生描述第一天在衛生所上班的情形(人數、疾病類型、忙碌程度)。

(四)角色扮演(第四幕):候診相遇

一位鄉親帶孩子來打針,與阿婆於衛生所相遇,彼此問候、詢問病情並分享經驗。

示範活動|mangay do koysang 看醫生

(一)第一幕:課文情境重現

A(護):akes, imo rana. 阿婆,該你了!
B(醫):ikong mo ingen? 你哪裡不舒服?
C(阿婆):ya omazidangdang o oo ko, ko kaotowta. 我頭發燒,而且嘔吐。
B:ikong o pa mo ingen? 還有哪裡不舒服?
C:ya meyngen o tetehnan ko a ya mapala. 我喉嚨痛、咳嗽。

(二)第二幕:回家轉述

A(阿婆):manngo, ka pia pa an? 怎麼樣?你還好嗎?
B(女兒):nona, ya na nitozok yaken no koysang a na kapanta niaken so kosozi. 嗯,醫生幫我打了針,也開了藥。
A:koan na no koysang? 醫生怎麼說?
B:“minom ka so cinoat a kapamahamaha mo” koan na. 他說:「要多喝熱水、多休息。」

(三)第三幕:護士的第一天

A(先生):ya aro o tao siciaraw ya? 今天很多人嗎?
B(護士):nge, ya ji aro o tao. 嗯,蠻多的。
A:ikong rana o ingeingenen da? 他們都看什麼病?
B:ya mian so ya mapala, ya mian so ya magizi a, ya mian so ya meyngen so oo, ji aro a. 有咳嗽的、有拉肚子的、有頭痛的,很多啦!
A:ka mazíkna? 很累吧?
B:nonan, na kaji avacian no ai ko a ya to nánek. 當然,我站到腳都快斷了。

(四)第四幕:候診相遇

A(鄉親):akés kong, íkong mo yai? 阿婆好!你為什麼來?
B(阿婆):ko mapala, ya meyngen o tetehnan. 我咳嗽、喉嚨痛。
A:nimai ka na manita so ingeingnen do jia? 你以前來這裡看過病嗎?
B:nona, ji ko na nimai, mo keypong. íkongo mo niai i? 有啊,我來過,親愛的。那你為什麼來呢?
A:ya meyngen o velek na ni apo mo a ya magizi. 我孩子肚子痛、拉肚子。
B:ori i. 哦,這樣啊。

(五)對話練習:你去醫院做什麼?

A:íkong mo niangay do koysang? 你去醫院做什麼?
B:ko nitazogaw o kagagan ko. 我去探望朋友。
A:íkong mo niangay do koysang? 你去醫院做什麼?
B:ya mian do koysang si ina, da nivozit o ai na. 我媽媽住院,她的腳動手術。

課後練習|mangay do koysang 看醫生

(一)請填寫阿婆一週來的發病癥狀、就醫時的醫囑和康復記錄

第一天 第二天 第三天 第四天
發病癥狀:
meyngen o oo , motowta
發病癥狀:
mapala, meyngen o tetehnan
就醫時的醫囑:
minom so cinoat, miwalam
恢復健康之狀況:
ya apia rana o kataotao

(二)病假單(範例,請接續)

假設有一位學生因生病就診,在家休息,不能來上族語課,請幫忙寫一張病假單,向老師請假。

mo sinsi, ya ji ngai siciaraw ya, ta ya meyngen o velek na ni Masaray,
老師,今天馬沙萊因為肚子痛不能來。