(一)katengan「知道」的動詞變化
katengan 由語根 teneng 加不連續詞綴 ka-…-an 構成,屬靜態動詞、可當及物用;否定可見 a-…-i(例 2)。
1. katengan da no libangbang o kanimapadengdeng da sira no tao do kalang aka no ikey a kacikacicil am.
飛魚得知人類把牠們跟貝、蟹類等一起煮之後。
2. ji mo atenngi, ta ya ka mitkeh,
你在睡覺,會記不得。
(二)自由代名詞的位置
主格/屬格有自由與黏著之分;處格僅有自由形式。自由代名詞可出現在主題結構句首(例 3 的 yaken、例 4 的 inio),也可作對等結構主語(例 3:pahad na yaken [no among no rayon a libangbang],因修飾過長而前置)。亦可置於及物動詞後(例 4 的 yamen、例 5 的 imo)。
3. maniring o mavaheng so panid am, “yaken rana ya am, pahad na yaken no among no rayon a libangbang, a mavaheng so panid.
黑翅飛魚說:「我呢,是飛魚季的飛魚之魂,叫黑翅飛魚。」
4. inio rana am, ji nio padengdenga yamen do sinavat nio, ta ya namen ikeyngen am, ya nio ipikanokanoka, patareken nio o zanegan nio jiamen”.
你們呢,不要把我們和潮間帶的海產混在一起煮⋯⋯要用不同的鍋煮飛魚(我們)。
5. am ji ko to nanaoa imo, ta ya mahep am,
但我不能教你太多,因為現在是晚上。
(三)mangay do「甚至、連帶的」
mangay(去)語義虛化後與 do 連用,表「甚至、連帶」(例 6)。
6. mangay do zazawan nio aka no pamowpawan nio o patareken nio;
就連晾魚架與瀝乾架也要分開(有飛魚專用)。
(四)名物化結構
例(7)之 kanimapadengdeng「因為把…一起煮」= ka-(因由)+ 不及物 ni-mapa-deng-deng 名物化;此名詞片語作 katengan 的受事。其主事者 da 為「人類」,受事者 sira 指「飛魚」。
7. katengan da no libangbang o kanimapadengdeng da sira no tao do kalang aka no ikey a kacikacicil am,
飛魚得知人類把牠們跟貝、蟹類等一起煮之後。
(五)助動詞的位置次序
否定情態助動詞 ji 離主要動詞較遠;延續/進行助動詞 to 離主要動詞較近(例 8)。
8. am ji ko to nanaoa imo,
但我不能教你太多。
(六)使動結構 pa-
本課見多個使動:例(9)pa-tateynep-an「給…託夢」、例(10)pa-oton-en「使面朝下」、例(11)pa-lolo-en「使跟隨/帶來」。
9. mangay na pa-tateynepan no mavaheng so panid o rako a rarakeh.
黑翅飛魚就去給老人託夢。
10. no raingen nio yamen am, pa-otonen nio yamen,
你們殺我們(飛魚)時,使我們(魚)面朝下。
11. sipepnezak am, romiag ka pa, kangay mo do Yabnoy ito a omnanala jiamen; ta pa-loloen ko o salilian aka no papatawen aka no sosooen, aka no kalalaw a mangay macisirisiring jimo;
明早先吃飯,再到 Yabnoy 等我們;我會帶 salilian、papatawen、sosooen、kalalaw 等飛魚來和你說話。