第4冊 第8課 minganangana 慰勞節

介紹達悟族婦女在飛魚季後舉行的慰勞節(minganangana)文化意義。

🔊 o pancian da nia a rako a pinganangana am, ipangmay da o zipzipos da kadoan lili ori, mangamanganak no kakteh aka no kakteh, aka no mapen do katawtao a katkateysa da, ori ipangmay da am, rako a nganangana ori. 所以說它是一個最盛大的慰勞節(彼此互贈食物),是因為婦女們要做芋糕給別村的男性親戚,如姪子、兄弟及堂表兄弟等,因此是一個盛大的節日。
🔊 mehakay pa o ipangmay do ipinganangana ori, ta ipakan sira ori, ji mangmayan pa o zipos do manoma ori am, o manowji o ipangmay nira. 第一次的慰勞節只做給先生吃,不做給親戚吃,要到後面(第二次)的慰勞節才會做給他們(親戚)。
🔊 o mamli so kanen a zipos aka no mehakay no mangdes am, ji mangmayan pa ori, ta alagen da, ta kaniawen da, ta makasasaha koan da. 慰勞節時,不能做芋糕給孕婦的先生及助產士的先生,因為他們忌諱此事,否則先生會不易捕魚。
🔊 ta o ipangmayan no zipos ya mehakay am, no mialaod sira mangahahap am, ori o kanginanginanawan da nira ori. 為男性親戚們做芋糕,是因為他們遠海捕魚時,婦女會擔心他們的安危。
🔊 no teyka rana mipoapoag am, arako rana o wawa a mar’is rana, malahet o wawa, so ji da rana mialaoji, am ori o pangmayan no zipozipos ang. 當 mipoapoag(祈豐饒)節後,海浪漸大、海流漸強,不能再遠海捕魚,所以要為親戚們做芋糕慰勞他們。
🔊 nikeykaziknan da nira ori o pangmayan da nira ori am, ikadoa na ori am, ikalaw o zipozipos a mialaod ang. 主要是慰勞他們捕魚辛苦,其次是擔心他們遠海捕魚時的安危,所以做芋糕給他們。

本課文法解析|minganangana 慰勞節

(一)mi- / pi-「互相」

標題 mi-nganangana 指「彼此互贈食物」。mi-pi- 表「互相」,如 pinganangana「互贈食物」、i-pinganangana「以之慰勞/彼此互贈」。

1. o pancian da nia a rako a pinganangana am, i-pangmay da o zipzipos da kadoan lili, aka no mangamanganak no kakteh aka no kakteh da, aka no mapen do katawtao a katkateysa da, ori i-pangmay da, am rako a nganangana ori.
因此稱為盛大的慰勞節(彼此互贈),因婦女要做芋糕給別村男性親戚(姪子、兄弟、堂表兄弟等)。
2. mehakay pa o i-pangmay do rako a i-pinganangana ori, ta i-pakan sira ori.
較先(第一次)的慰勞節只做給先生吃。

(二)maN- / paN-「廣域多人多事(群體動態)」

描繪在廣大時空中,許多人從事多重行動的場景,如遠海群體捕魚。

3. ta o i-pangmay-an no zipos ya mehakay am, no mi-alaod sira mangahahap am, ori o kanginanginanawan da nira ori.
要為男性親戚做芋糕,是因他們遠海捕魚,眾人擔心其安危。

(三)後綴 -an:「…的原因」

-an 除表處所,也常名物化為「…的原因」,如 panci-an「稱之為…的原因」、ni-keykazikn-an「因…而辛苦(過去)」,pangma-an「因…而做芋糕」。

4. o panci-an da nia a rako a pinganangana am, i-pangmay da o zipzipos da kadoan lili.
稱其為盛大的慰勞節,是因為要做芋糕給別村男性親戚。
5. ni-keykazikn-an da nira ori o pangmayan da nira, ika-doa na am, ika-law o zipozipos a mi-alaod a mangahahap, am ori o pangmayan da nira.
主要因他們捕魚辛苦,其次憂慮其遠海安全,所以做芋糕。

(四)pangmay「做芋糕」的相關變化

i-pangmay「為…做芋糕」;否定 ji mangmayan;原因名物化 i-pangmay-anpangmay-an

6. mehakay pa o i-pangmay do i-pinganangana ori, ta i-pakan sira ori, ji mangmayan pa o zipos do manoma ori am, o manowji o i-pangmay nira.
第一次只做給先生吃,不做給親戚;到後次才做給親戚。
7. ta o i-pangmay-an no zipos ya mehakay am, no mi-alaod sira mangahahap am, ori o kanginanginanawan da nira ori.
為男性親戚做芋糕的原因,是遠海捕魚的安危。
8. no teyka rana mipoapoag am, arako rana o wawa a mar’is rana, malahet o wawa, so ji da rana mi-alaoji, am ori o pangmayan no zipozipos ang.
祈豐饒節後風浪轉大,不宜遠海捕魚,因此為親戚做芋糕慰勞。

學習活動|minganangana 慰勞節

(一)討論:致贈對象與原因

分組討論並整理「做芋糕蟹肉」在慰勞節致贈的男性對象與理由,完成一張小白板或單張海報。

參考關鍵詞:zipos(男性親戚)|kadoan lili(別村)|mangahahap(遠海捕魚)|i-pangmay(為…做芋糕)|ni-keykazikn-an(辛苦的原因)。

(二)烹調比賽:芋糕製作

分組製作芋糕,教師擔任評審,選出「道地獎/美味獎/創意獎」各 1 名,前三名公布食譜並分享烹調秘訣。

評分建議:口感 40|外觀 20|衛生 20|文化詮釋 20。
口訣提示:蒸熟→搗製成形→入味(鹹/甜皆可)→擺盤。

(三)角色扮演:〈送芋糕〉

一位學生扮演婦女(做芋糕者),其他同學分飾:丈夫、姪子、兄弟、較親堂兄弟;情境中加入「某人妻子懷孕/某人妻子為助產士」的設定,判斷是否恰當致贈。

判斷依據:mehakay(丈夫/男性)|mamli so kanen(孕婦)|mangdes(助產士)|ji mangmayan(不得致贈的否定規則)。

課後練習|minganangana 慰勞節

  1. 200 字摘要:閱讀《達悟語:語料、參考語法、及詞彙》第 7 篇〈祖父,起來吃芋糕〉,以約 200 字寫出大意(人物、情境、行動、文化意義)。
  2. 致贈對象決策表(Sompo 母親):整理慰勞節做芋糕的「優先次序/排除名單/原因」,製作表格並附簡短說明。
    表格欄位建議:對象(稱謂)|關係(同村/別村)|是否可收(是/否)|原因(ni-keykazikn-anmi-alaod 等)|備註。
    範例:兄弟(別村)/是/遠海捕魚辛勞(優先);孕婦之夫/否/禁忌(ji mangmayan 規則)。